EMDR terapisi, özellikle travmatik ve yoğun stres yaratan yaşantılarla ilişkili psikolojik belirtilerin ele alınmasında kullanılan, bilimsel araştırmalara dayalı bir psikoterapi yaklaşımıdır. İskenderun'da EMDR terapisi hakkında bilgi arayan, Antakya ve Hatay genelinde travma odaklı psikolojik destek seçeneklerini araştıran kişiler için hazırladığımız bu sayfada EMDR'nin ne olduğunu, nasıl uygulandığını, hangi durumlarda değerlendirilebildiğini ve terapi sürecinde neler yaşanabileceğini açıklıyoruz.
Yaşadığımız bazı olaylar zaman geçmesine rağmen zihnimizde etkisini sürdürebilir. Bir trafik kazası, deprem, kayıp, şiddet, çocukluk dönemindeki olumsuz deneyimler veya yoğun korku içeren bir olay, üzerinden uzun zaman geçse bile kişinin düşüncelerini, duygularını ve günlük yaşamını etkileyebilir.
EMDR, bu tür yaşantılarla bağlantılı rahatsız edici anıların psikoterapi sürecinde ele alınmasına yardımcı olmayı amaçlar.
A Terapi Psikolojik Danışmanlık Merkezi olarak bu sayfada EMDR yöntemine ilişkin bilimsel bilgiler sunuyor, kişiye uygun psikolojik destek yaklaşımının bireysel değerlendirmeyle belirlenmesi gerektiğini vurguluyoruz.
EMDR, İngilizce Eye Movement Desensitization and Reprocessing ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak adlandırılır.
EMDR, travmatik veya yoğun duygusal rahatsızlık yaratan anılarla ilişkili düşünce, duygu, bedensel tepkiler ve olumsuz inançların yapılandırılmış bir psikoterapi sürecinde ele alınmasını sağlayan yaklaşımdır.
EMDR'nin temel amacı, geçmişte yaşanan bir olayı unutturmak değildir. Kişinin olayla ilgili hatırladıklarının bugün yarattığı yoğun sıkıntının azalmasına ve yaşantıyı daha uyumlu biçimde değerlendirebilmesine yardımcı olmaktır.
EMDR uygulamasında göz hareketleri, dönüşümlü dokunsal uyaranlar veya sesler kullanılabilir. Ancak EMDR yalnızca göz hareketlerinden oluşmaz; değerlendirme, hazırlık, anıların işlenmesi ve sürecin yeniden gözden geçirilmesi gibi aşamaları bulunan kapsamlı bir psikoterapi yöntemidir.
EMDR, özellikle travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerinin azaltılmasında bilimsel desteğe sahip bir psikoterapi yöntemidir.
Travmatik bir anının istemsiz biçimde tekrar tekrar hatırlanması, olayla bağlantılı yoğun korku ve kaçınma davranışları, uyku sorunları ve sürekli tehdit altında hissetme gibi belirtilerin ele alınmasında kullanılabilir.
EMDR'nin herkes için uygun olduğu veya her psikolojik sorunda aynı düzeyde etkili olduğu söylenemez. Yöntemin uygunluğu kişinin yaşadığı güçlükler, psikolojik durumu ve klinik değerlendirme sonucunda belirlenir.
EMDR terapisi, kişinin geçmiş yaşantılarının ve güncel psikolojik belirtilerinin değerlendirilmesiyle başlayan, belirli aşamalar doğrultusunda ilerleyen yapılandırılmış bir süreçtir.
Uygulama sırasında kişi, çalışılması planlanan anıya ilişkin düşünce ve duygularına kontrollü şekilde odaklanırken terapist tarafından yönlendirilen çift yönlü uyarımlardan yararlanılabilir.
Bu uyarımlar göz hareketleri, sağ ve sol tarafa dönüşümlü hafif dokunuşlar veya sesler biçiminde olabilir.
EMDR sırasında kişi uyanıktır, çevresinin farkındadır ve terapistle iletişim kurabilir. Yaşanan olayın tüm ayrıntılarını sözlü olarak anlatmak her aşamada zorunlu değildir. Süreç kişinin psikolojik hazırlığına ve ihtiyaçlarına göre yürütülür.
Kişinin yaşadığı psikolojik güçlükler, geçmiş deneyimleri, güncel belirtileri ve terapi hedefleri değerlendirilir. EMDR'nin uygunluğu ele alınır.
Terapi süreci açıklanır. Kişinin zorlayıcı duygularla başa çıkmasına yardımcı olacak sakinleşme ve duygu düzenleme yöntemleri üzerinde çalışılabilir.
Üzerinde çalışılacak anı, bu anıyla ilişkili olumsuz düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler belirlenir.
Hedef anıya odaklanılırken terapist tarafından yönlendirilen çift yönlü uyarımlar uygulanabilir. Bu aşamada ortaya çıkan düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler takip edilir.
Anıyla ilişkili daha uyumlu ve işlevsel bir düşüncenin güçlendirilmesi hedeflenir.
Anı hatırlandığında bedende devam eden rahatsızlık verici duyumlar değerlendirilir.
Seans sonunda kişinin duygusal olarak dengeli bir duruma gelmesi desteklenir. Gerektiğinde sakinleşme tekniklerinden yararlanılır.
Sonraki görüşmelerde önceki çalışmanın etkileri, devam eden belirtiler ve yeni terapi hedefleri değerlendirilir. Bu aşamalar EMDR'nin genel uygulama çerçevesini açıklar. Her danışanın süreci aynı hızda ilerlemeyebilir.
EMDR'nin en güçlü bilimsel kanıtları travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) alanındadır. Bunun yanında bazı psikolojik güçlüklerde, özellikle geçmişte yaşanan olumsuz deneyimlerin güncel belirtilerle ilişkili olduğu düşünüldüğünde, EMDR'nin kullanımı değerlendirilebilir. Ancak bu alanlardaki araştırma kanıtları TSSB kadar güçlü veya tutarlı değildir.
Travma sonrası stres bozukluğu; kişinin yaşadığı veya tanık olduğu ağır bir olayın ardından ortaya çıkabilen, günlük yaşamı etkileyen psikolojik belirtilerle karakterizedir. Belirtiler arasında:
Travmatik olayın istemsiz biçimde hatırlanması
Kâbuslar ve uyku problemleri
Olayı hatırlatan durumlardan kaçınma
Sürekli tetikte veya tehlikede hissetme
Duygusal uyuşma
Suçluluk ve yoğun korku
Dikkat ve konsantrasyon güçlükleri
yer alabilir. EMDR, TSSB için uluslararası klinik kılavuzlarda önerilen travma odaklı psikoterapi yaklaşımlarından biridir.
Deprem yaşamak, enkaz altında kalmak, yakınlarını kaybetmek, evini veya güvenli yaşam alanını yitirmek kişiler üzerinde uzun süreli psikolojik etkiler oluşturabilir.
Hatay, İskenderun ve Antakya'da yaşanan 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından bazı kişilerde depremi yeniden yaşıyormuş gibi hissetme, kapalı alanlardan kaçınma, uyku sorunları, ani seslere aşırı tepki verme veya yeniden deprem olacağına ilişkin yoğun kaygı görülebilir.
Bu tepkilerin tamamı travma sonrası stres bozukluğu anlamına gelmez. Ancak belirtiler uzun süre devam ediyor ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa psikolojik değerlendirme önemlidir.
Deprem sonrası EMDR terapisi, travmayla ilişkili kalıcı ve rahatsız edici anıların ele alınmasında değerlendirilebilecek seçeneklerden biridir.
Trafik kazaları, iş kazaları veya kişinin yaşamını tehdit altında hissettiği olaylar sonrasında bazı kişilerde yoğun korku ve kaçınma davranışları gelişebilir.
Örneğin bir trafik kazasından sonra yeniden araç kullanmaktan kaçınma, kaza görüntülerinin zihne gelmesi veya araç içinde yoğun kaygı yaşanması, travmayla ilişkili belirtiler arasında olabilir.
EMDR, klinik değerlendirme sonucunda bu belirtilerin ele alınması için düşünülebilir.
Çocuklukta yaşanan ihmal, istismar, zorbalık, aile içi şiddet veya güvenlik duygusunu sarsan deneyimler, kişinin yetişkinlikteki duygu ve davranışlarıyla ilişkili olabilir.
Bu tür yaşantılarla bağlantılı olumsuz benlik inançları ve travmatik anılar, uygun durumlarda EMDR sürecinde ele alınabilir.
Çoklu veya karmaşık travmalarda değerlendirme, güvenlik, duygu düzenleme ve hazırlık aşamaları özellikle önem taşır.
Kaygı ve panik belirtilerinin çeşitli nedenleri olabilir. Bazı kişilerde bu belirtiler belirli bir travmatik deneyimle ilişkili gelişebilir.
Bu durumda EMDR'nin uygunluğu değerlendirilebilir. Bununla birlikte EMDR, bütün kaygı bozuklukları için otomatik olarak ilk tercih edilen yaklaşım değildir.
Belirli korkuların ortaya çıkmasında travmatik bir deneyim etkili olmuşsa bu deneyimin psikoterapi sürecinde ele alınması gündeme gelebilir.
EMDR'nin bazı fobi türlerindeki kullanımına ilişkin çalışmalar bulunmakla birlikte, fobiler için bilişsel davranışçı terapi ve maruz bırakma temelli müdahaleler daha yerleşik kanıtlara sahiptir.
Yakın bir kişinin kaybedilmesi doğal bir yas sürecini başlatabilir. Yas tek başına bir psikolojik bozukluk değildir.
Bununla birlikte kaybın şiddet içeren, ani veya travmatik koşullarda gerçekleşmesi, bazı kişilerde travma belirtilerine yol açabilir.
Bu gibi durumlarda EMDR'nin uygunluğu, kayıp sürecinin özellikleri ve kişinin psikolojik durumu dikkate alınarak değerlendirilir.
EMDR, travmatik yaşantılarıyla bağlantılı belirtiler yaşayan bazı yetişkinler için uygun bir psikoterapi seçeneği olabilir. Aşağıdaki durumlarda profesyonel değerlendirme yararlı olabilir:
Geçmişte yaşanan bir olayın zihne istemsiz biçimde gelmesi
Travmatik anılarla bağlantılı yoğun duygusal sıkıntı
Deprem veya kaza sonrası devam eden korku ve kaçınma
Tekrarlayan kâbuslar ve uyku sorunları
Travmayla ilişkili olumsuz benlik inançları
Yaşanan bir olayın günlük yaşamı, ilişkileri veya işlevselliği etkilemesi
Ancak her rahatsız edici anı için EMDR uygulanması gerekmez. EMDR'ye başlanıp başlanmayacağına ve ne zaman başlanacağına mesleki değerlendirme sonucunda karar verilir.
EMDR terapisinin seans sayısı herkes için aynı değildir. Uluslararası NICE kılavuzunda, travma sonrası stres bozukluğu için yetişkin EMDR uygulamalarında çoğunlukla 8–12 seanslık bir çerçeveden söz edilir. Birden fazla travmatik yaşantı veya ek psikolojik güçlükler bulunduğunda daha uzun bir süreç gerekebilir. Seans sayısını etkileyebilen faktörler arasında:
Travmatik yaşantıların sayısı ve niteliği
Belirtilerin şiddeti ve süresi
Kişinin güncel yaşam koşulları
Duygusal düzenleme becerileri
Eşlik eden psikolojik sorunlar
Hazırlık ve güvenlik ihtiyaçları
bulunur. Bu nedenle ilk görüşme öncesinde kesin bir seans sayısı veya iyileşme süresi belirtmek doğru değildir.
İskenderun'da EMDR terapisi araştıran kişiler çoğunlukla geçmişte yaşadıkları zorlayıcı olayların bugünkü yaşamları üzerindeki etkilerini anlamak, yöntemin nasıl uygulandığını öğrenmek ve kendileri için uygun psikolojik destek seçeneklerini değerlendirmek ister.
Özellikle deprem, trafik kazası, kayıp, şiddet veya başka bir travmatik yaşantı sonrası devam eden belirtiler, psikolojik destek arayışının nedenleri arasında bulunabilir.
A Terapi Psikolojik Danışmanlık Merkezi'nin bu bilgilendirme sayfası, İskenderun'da EMDR terapisi, travma odaklı psikoterapi ve travma sonrası stres belirtileri hakkında güvenilir bilgi edinmek isteyen kişilere yönelik hazırlanmıştır.
EMDR konusunda değerlendirme yapılırken kişinin geçmiş yaşantıları kadar mevcut yaşam koşulları, psikolojik güvenliği ve bireysel ihtiyaçları da dikkate alınmalıdır.
EMDR, travmatik veya yoğun duygusal sıkıntıyla ilişkili anıların psikoterapi sürecinde ele alınmasını amaçlayan yapılandırılmış bir yöntemdir. En güçlü bilimsel desteği travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde bulunmaktadır.
Terapi öncesinde değerlendirme ve hazırlık yapılır. Uygun aşamada, hedeflenen anıyla ilişkili düşünce ve duygular üzerinde çalışılırken göz hareketleri, dönüşümlü dokunuşlar veya seslerden yararlanılabilir.
Seans sayısı kişinin durumuna bağlıdır. TSSB için klinik kılavuzlarda sıklıkla 8–12 seanslık uygulamalardan söz edilse de bazı kişilerde daha uzun süreli çalışma gerekebilir.
EMDR fiziksel olarak acı vermesi beklenen bir işlem değildir. Ancak travmatik anılarla çalışırken geçici duygusal zorlanmalar yaşanabilir. Bu nedenle süreç kişinin hazırlığına ve ihtiyaçlarına uygun planlanır.
EMDR'nin amacı anıları silmek veya kişiye yaşadıklarını unutturmak değildir. Amaç, anıyla bağlantılı yoğun psikolojik sıkıntının azalmasına ve yaşantının daha uyumlu biçimde değerlendirilmesine yardımcı olmaktır.
Hayır. EMDR ve hipnoz farklı yaklaşımlardır. EMDR sırasında kişi uyanıktır, çevresinin farkındadır ve terapistle iletişim kurabilir.
Evet. Deprem sonrasında travma sonrası stres bozukluğu belirtileri gelişen uygun kişilerde EMDR değerlendirilebilecek psikoterapi seçeneklerinden biridir. Her deprem deneyimi için EMDR gerekli değildir.
Bazı kaygı ve panik belirtilerinin travmatik yaşantılarla ilişkili olduğu durumlarda EMDR düşünülebilir. Ancak bütün kaygı veya panik bozuklukları için ilk seçenek olduğu söylenemez.
Uygun kişilerde ve gerekli güvenlik, gizlilik ve teknik koşullar sağlandığında uzaktan EMDR uygulamaları mümkün olabilir. Online çalışmanın uygunluğu bireysel değerlendirmeyle belirlenmelidir.
EMDR'nin çocuk ve ergenlerde travmayla ilişkili belirtiler için uyarlanmış uygulamaları bulunmaktadır. Yaşa ve gelişim düzeyine uygun değerlendirme, özel eğitim ve gerekli ebeveyn katılımı önemlidir.
EMDR, kişinin bütün travmatik yaşantılarını ayrıntılı biçimde sözlü olarak anlatmasını her aşamada gerektirmez. Bununla birlikte terapistle yeterli iletişim kurulması ve sürecin güvenli yürütülmesi önemlidir.
EMDR sonrasında TSSB belirtilerinde sürdürülebilir iyileşme görülebilir. Bununla birlikte her kişi için kalıcı sonuç garantisi verilemez. Uzun dönem sonuçlar ve ek destek ihtiyacı bireysel olarak değişir.
EMDR uygulayıcısının psikoterapi sunmaya ilişkin mesleki yetkinliği, aldığı EMDR eğitimi, travma alanındaki bilgisi ve gerekli durumlarda süpervizyon desteği değerlendirilmelidir.
Antakya'da EMDR hakkında araştırma yapan kişiler, yöntemin kendi belirtileri için uygun olup olmadığını, uygulayıcının eğitimini, mesleki yetkisini ve terapi sürecinin nasıl planlandığını öğrenmelidir.
Hayır. EMDR bir psikoterapi yaklaşımıdır; ilaç tedavisi değildir. Bazı kişilerde psikiyatrik değerlendirme ve ilaç tedavisi de gerekli olabilir. Tedavi planı kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
